OKSEM

Bu programın amacı, katılımcıların üretken yapay zekâ araçlarını kullanırken kendi düşünme süreçlerini korumalarını ve geliştirmelerini sağlamaktır. Program; katılımcılara yapay zekâ tarafından üretilen bilgileri eleştirel biçimde değerlendirme, hata ve yanlılıkları fark etme, kaynakları doğrulama, farklı görüşleri karşılaştırma ve nihai kararlarını gerekçelendirme becerileri kazandırmayı amaçlamaktadır. Yapay zekâ, program boyunca insan düşünmesinin yerine geçen bir araç olarak değil; düşünmeyi sorgulayan, sınayan ve geliştiren bir çalışma ortağı olarak ele alınacaktır.

Programı başarıyla tamamlayan katılımcılar:

• Eleştirel düşünmenin temel bileşenlerini ve yapay zekâ kullanımıyla ilişkisini açıklar.

• Yapay zekâ çıktılarındaki hata, eksik bilgi, varsayım, tutarsızlık ve yanlılıkları belirler.

• Olgu, yorum, iddia, gerekçe ve kanıt arasındaki farkları ayırt eder.

• Dijital içeriklerin ve yapay zekâ tarafından sunulan kaynakların güvenilirliğini değerlendirir.

• Bilişsel yanlılıkların ve yapay zekâya aşırı güvenmenin karar verme üzerindeki etkilerini fark eder.

• Yapay zekâyı karşı görüş üretme, argüman sınama ve düşüncelerini geliştirme amacıyla kullanır.

• Yapay zekâ desteğiyle aldığı kararları kendi gerekçeleri ve doğruladığı kanıtlar üzerinden savunur.

• Kendi mesleki veya gündelik yaşamına uygun bir eleştirel yapay zekâ kullanım protokolü oluşturur.

1. Yapay Zekâ Çağında Eleştirel Düşünme

• Eleştirel düşünme nedir, ne değildir?

• Üretken yapay zekâ nasıl yanıt üretir?

• Yapay zekâ neden ikna edici fakat hatalı cevaplar verebilir?

• İnsan düşünmesi ile yapay zekâ çıktısı arasındaki sorumluluk paylaşımı

2. İddia, Gerekçe ve Kanıtı Ayırt Etme

• Olgu, yorum, varsayım ve yargı ayrımı

• Bir iddianın altında yatan varsayımları belirleme

• Kanıtın yeterliliğini ve konuyla ilgisini değerlendirme

• Argümanlardaki eksik bağlantıları fark etme

3. Yapay Zekâ Çıktılarını Denetleme

• Hatalı bilgi ve yapay zekâ halüsinasyonları

• Kaynak ve bilgi doğrulama yöntemleri

• Eksik kanıt, tutarsızlık ve aşırı genellemeleri belirleme

• Aynı soruya verilen farklı yanıtları karşılaştırma

4. Bilişsel Yanlılıklar ve Bilişsel Teslimiyet

• Doğrulama yanlılığı, çıpalama ve otomasyon yanlılığı

• İlk yapay zekâ yanıtının düşünme üzerindeki etkisi

• Yapay zekâya aşırı güvenme ve düşünme sorumluluğunu devretme

• Yanlılıkları azaltmaya yönelik düşünme kontrol noktaları

5. Yapay Zekâyı Düşünme Ortağı Olarak Kullanma

• Sokratik sorularla yapay zekâ kullanımını derinleştirme

• Karşı görüş, alternatif açıklama ve çürütme üretme

• Yapay zekâ aracılığıyla argümanları sınama

• Belirsizlik altında seçenekleri karşılaştırma