OKSEM

PROGRAMIN AMACI:

Bu eğitimde sanatın terapötik kullanımını tek bir kuramsal perspektife indirgemeden; psikodinamik yaklaşım, bilişsel davranışçı terapi (BDT) ve Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) başta olmak üzere farklı psikoterapi çerçeveleri üzerinden ele alacağız.

Amaç, katılımcının yalnızca farklı teknikleri öğrenmesi değil; “Neden bu uygulamayı yapıyorum, neyi hedefliyorum ve ortaya çıkan materyali hangi kuramsal çerçeveyle değerlendiriyorum?” sorularını sorabilmesini sağlamaktır.

Eğitimde Neler Ele Alınacak?

• Sanatın psikoterapideki terapötik işlevleri
• Sanat terapisi, sanat temelli müdahale ve yaratıcı uygulamalar arasındaki ayrımlar
• Farklı psikoterapi ekollerinin sanatsal üretime bakışı
• Psikodinamik yaklaşımda imge, sembol, bilinçdışı ve aktarım
• BDT perspektifinden düşünce-duygu-davranış ilişkisi ve sanat temelli çalışmalar
• ACT perspektifinden psikolojik esneklik, kabul, değerler ve yaratıcı deneyim
• Sanat üretim sürecinin, üründen önce terapötik kullanımı
• Ortaya çıkan ürünün(görsel, bedensel, işitsel ya da sözel) materyalin terapötik olarak ele alınması
• Terapistin müdahale biçiminin kurama göre nasıl değiştiği
• Vaka örnekleri üzerinden kuramsal formülasyon
• Uygulamalarda etik sınırlar ve klinik sorumluluk

• Sanat terapisinin ne olduğuna ve kuramsal dayanaklarına dair farkındalık kazanmaları
• Farklı Sanat disiplinlerini bir ifade ve temas aracı olarak deneyimlemeleri
• Yaratıcılığın ve sanatın psikoterapide/Psikiyatride kullanımının tarihini, dünya ve Türkiyedeki durumu öğrenmeleri
• Ruhsal iyi oluşlarını destekleyecek kişisel kaynaklar geliştirmeleri
• Uzun süreli sanat terapisi eğitimi hakkında bilinçli karar verebilmeleri

KATILIMCI PROFİLİ:

Psikologlar, psikolojik danışmanlar, psikiyatri ve ruh sağlığı alanında çalışan profesyoneller, sanat terapisi alanına ilgi duyan uzmanlar ve yaratıcı yöntemleri psikoterapötik çalışmalarına kuramsal bir çerçeve içinde dahil etmek isteyen profesyoneller için tasarlanmıştır.

Not: Eğitim, farklı psikoterapi yaklaşımlarıyla sanatın nasıl ilişkilendirilebileceğine odaklanır. Sanat üretiminden tek başına psikolojik tanı veya klinik çıkarım yapılması yaklaşımı benimsenmemektedir.

✔ Ruh sağlığı uzmanı olma şartı vardır.
✔ Uzun sanat terapisi eğitimi için güvenli bir ön alan oluşturur

Farklı ekollerde çalışan uzmanların yaratıcı süreçleri kendi çalışma süreçlerine dahil edebilmelerine odaklıdır.
✔ Katılımcıya hem deneyimsel bilgi hem içgörü kazandırır

KAZANIMLAR:

Katılımcıların;

• sanatın psikoterapideki olası terapötik işlevlerini kavraması,
• farklı psikoterapi ekollerinin sanat üretimine yaklaşımını ayırt edebilmesi,
• psikodinamik, BDT ve ACT perspektiflerini temel düzeyde karşılaştırabilmesi,
• bir sanat uygulamasını belirli bir terapötik hedef doğrultusunda yapılandırabilmesi,
• ortaya çıkan yaratıcı materyali tek bir “doğru anlam” üzerinden yorumlamaktan kaçınabilmesi,
• kuramsal çerçeve ile terapötik müdahale arasındaki ilişkiyi kurabilmesi,
• sanat temelli uygulamalarda etik ve klinik sınırları gözetebilmesi

hedeflenmektedir.

PROGRAM İÇERİĞİ:

MODÜL 1

Sanat, Psikoterapi ve Terapötik Süreç

İlk modülde sanatın psikoterapide neden ve nasıl kullanılabileceğini kuramsal bir zemine oturtacağız.

Sanat üretiminin sözel anlatımın yanında nasıl farklı bir ifade alanı oluşturabileceği; imge, metafor, beden, duygu ve yaratıcı süreç arasındaki ilişkiler ele alınacaktır.

Konular

• Sanatın psikoterapide kullanımının tarihsel ve kuramsal gelişimi
• Sanat terapisi kavramının temel çerçevesi
• Sanat terapisi ile sanat temelli psikolojik müdahaleler arasındaki ayrım
• Sözel ve sözel olmayan ifade
• İmge, metafor ve sembolik anlatım
• Yaratıcı sürecin terapötik işlevleri
• Sanat üretiminin süreç odaklı ve ürün odaklı ele alınması
• Terapistin rolü ve müdahale düzeyi
• Terapötik ilişkinin yaratıcı süreç üzerindeki etkisi
• Etik sınırlar, yorumlama ve “sanattan tanı koyma” yanılgısı

Uygulama:

Katılımcılar aynı sanat çalışmasını farklı terapötik sorular üzerinden deneyimler ve ortaya çıkan materyalin tek bir doğru yoruma indirgenemeyeceğini deneyimsel olarak ele alırlar.

MODÜL 2

Psikodinamik Yaklaşımla Sanat: İmge, Sembol ve Bilinçdışı

Bu modülde sanat üretimi, kişinin bilinçli anlatısının ötesinde ortaya çıkabilecek duygu, çatışma ve ilişki örüntülerini düşünmek için bir alan olarak ele alınacaktır.

Freud, Bion, Klein ve Winnicott gibi Dinamik ekolün önemli kuramcıların yaklaşaımlarından yararlanılarak psikodinamik düşüncenin yaratıcılıkla kesiştiği noktalar incelenecektir.

Konular

• Freud ve bilinçdışı süreçler
• Bastırma, çatışma ve sembolik ifade
• Jung: arketip, sembol ve imge
• Klein: fantezi, nesne ilişkileri ve yaratıcı ifade
• Winnicott: oyun, yaratıcılık ve geçiş alanı
• Nesne ilişkileri perspektifinden sanat üretimi
• İmgenin terapötik ilişkide ele alınması
• Aktarım ve karşı aktarım
• Sanat eserine değil, sanat üretim sürecine bakmak

• Yorumlamanın sınırları
• Psikodinamik vaka formülasyonunda yaratıcı materyalin yeri

Uygulama:

Bir sanat çalışması üzerinden farklı psikodinamik sorular geliştirilerek, “Bu resim ne anlama geliyor?” sorusundan “Bu üretim sürecinde ne ortaya çıkıyor?” sorusuna geçiş çalışılacaktır.

MODÜL 3

BDT Perspektifinden Sanat Temelli Müdahaleler

BDT perspektifinde sanat; kişinin düşünce, duygu, davranış ve bedensel yaşantıları arasındaki ilişkileri görünür hale getiren yapılandırılmış bir çalışma alanı olarak ele alınabilir.

Bu modülde sanatın BDT’nin temel prensipleriyle nasıl ilişkilendirilebileceği incelenecektir.

Konular

• BDT’nin temel kavramları
• Düşünce-duygu-davranış ilişkisi
• Otomatik düşünceler ve bilişsel örüntüler
• Temel inançların görselleştirilmesi
• Duygu farkındalığı ve duyguların ifade edilmesi
• Bilişsel yeniden yapılandırmada yaratıcı teknikler
• Alternatif düşüncelerin görsel olarak çalışılması
• Davranışsal deneylerin yaratıcı yollarla desteklenmesi
• Maruz bırakma ve kaçınma örüntülerinin ele alınması
• Problem çözme ve baş etme becerileri
• Çocuk, ergen ve yetişkinlerle yapılandırılmış sanat temelli uygulamalar

Uygulama:

Katılımcılar bir vaka üzerinden aynı problemi önce sözel BDT formülasyonu ile, ardından görsel/yaratıcı bir müdahale ile ele alırlar.

Böylece sanatın BDT’nin yerine geçen ayrı bir terapi değil, kuramsal hedeflerle uyumlu biçimde kullanılabilecek bir terapötik araç olduğu tartışılır.

MODÜL 4

ACT ve Deneyimsel Yaklaşımla Sanat: Kabul, Değerler ve Psikolojik Esneklik

ACT’nin deneyimsel doğası, metafor ve yaratıcı çalışmalarla güçlü biçimde kesişebilecek bir alan sunar.

Bu modülde amaç kişinin düşüncelerini “düzeltmekten” çok, düşünce ve duygularıyla kurduğu ilişkiyi fark etmesine ve değiştirmesine yardımcı olacak yaratıcı süreçleri incelemektir.

Konular

• ACT’nin temel yaklaşımı
• Psikolojik esneklik
• Yaşantısal kaçınma
• Bilişsel füzyon ve ayrışma
• Kabul
• Şimdiki an farkındalığı
• Benlik-bağlam
• Değerler
• Değer odaklı eylem
• Metafor ve deneyimsel çalışmalar
• Sanat üretiminin farkındalık alanı olarak kullanılması
• “Duyguyu değiştirmek” yerine duyguyla ilişki kurmak
• Yaratıcı sürecin psikolojik esnekliği desteklemedeki rolü

Uygulama

Katılımcılar ACT’nin temel süreçlerini yaratıcı çalışmalar üzerinden deneyimler.

Özellikle:

“Düşüncem nedir?” → “Düşüncemle ilişkim nasıl?”

ve

“Bu duygudan nasıl kurtulurum?” → “Bu duyguyla birlikte nasıl hareket edebilirim?”

dönüşümleri üzerinden deneyimsel çalışmalar yapılır.