Beyaz Rusya Belarus

MENU
Beyaz Rusya Belarus

Resmi Adı: Beyaz Rusya Cumhuriyeti
Başkent: Minsk
Resmi Dil: Beyaz Rusça ve Rusça
Yönetim Şekli: Başkanlık Tipi Cumhuriyet
Nüfusu: 9 milyon 681 bin
Yüzölçümü: 207.600 km²
Büyük Şehirleri: Gomel, Mogilev, Bresk
İklimi: Ilıman-kara
Para Birimi: Rubles
İnternet Alan Adı: by
Telefon Kodu: +375

Resmi Tatiller ve Bayramlar

  • 1 Ocak Yeni Yıl
  • 7 Ocak Ortodoks Yeni Yılı
  • 8 Mart Kadınlar Günü
  • Kutsal Cuma (Mart-Nisan)
  • 1 Mayıs İşçi Bayramı
  • 9 Mayıs Zafer Bayramı
  • 3 Temmuz Kurtuluş Bayramı
  • 7 Kasım-Ekim Devrim Günü
  • 25 Aralık Katolik Noel Günü

Coğrafi Konum
Beyaz Rusya (Belarus) Avrasya'nın merkezinde, Doğu Avrupa'da yer alır. Komşu ülkeleri kuzeydoğuda Rusya, kuzeybatıda Litvanya ve Letonya, güneyde Ukrayna, güneybatıda ise Polonya'dır. Büyüklük bakımından Beyaz Rusya dünyanın 83. ülkesidir. Ülkenin yüzölçümü 207,600 km²'dir. Denize bağlantısı olamayan Beyaz Rusya'da geniş düzlükler ve bataklıklar bulunmaktadır.

İklim ve Yağış Durumu
Oldukça yumuşak ve nemli bir havaya sahip olan Beyaz Rusya ılıman kara iklimine sahiptir. Güneybatı ve güneyde Ocak ayında hava sıcaklığı + 4°C ila -4°C arasında değişirken, kuzeybatıda ise hava sıcaklığı -4°C ila -8°C arasında dalgalanmaktadır. Kış aylarında ülkede sık sık don olayları yaşanmaktadır. Yazın ise Haziran ayı ortalama sıcaklığı kuzeyde +17°C, güneyde ise +19°C civarındadır.

Bir yıl içindeki toplam yağış miktarı eşit aralıklarla düşerken, sonbahar ve kış aylarında ülkeye düşen yağış maksimum miktara ulaşır. Beyaz Rusya'nın ormanlık kesimlerinde 1-1,2 metre kadar kar kalınlığı görülmektedir. Diğer bölgelerinde ise kar kalınlığı ormanlık bölgelere kıyasla daha azdır.

Nüfus
Beyaz Rusya İçişleri Bakanlığı'nın 1 Nisan 2008 tarihli nüfus verilerine göre; ülkede 9 milyon 681 bin kişi yaşamaktadır. Ülkede km² başına 50 kişi düşer. Nüfusun %71,1 kentlerde ikamet etmektedir. Şehirlerde %39, kent tipi bölgelerde %21 oranlarda artış gösteren nüfus yoğunluğu, köylerde azalmaktadır. Ülkenin resmi dili Rusça ve Beyaz Rusçadır.

Ülkede farklı etnik yapıdan insanlar yaşarken, nüfusun %81,2' sini Beyaz Ruslar, ,4'ünü Ruslar, %4'ünü Polonyalılar,% 2,3'ünü ise Ukraynalılar oluşturmaktadır. Doğu Slav halkından olan Beyaz Ruslar, dil ve kültür açısından Ruslara ve Ukraynalılara oldukça yakındır. Dil ve tarih benzerliği nedeniyle, Ruslar ve Ukraynalılar arasında sıkı bir bağ vardır. Beyaz Rusya'nın diğer Sovyet ardılı cumhuriyetlerden farkı; ülkede yaşayan etnik gruplar arasında huzursuzluk yaşanmamasıdır. Okulların geniş eğitim müfredatı, ülkede yaşayan azınlıklara Rusça, Lehçe, Ukraynaca, Tatarca, Litvanyaca gibi dillerde eğitim alma olanağı sağlamaktadır.

Beyaz Rusya halkının % 70'i Ortodoks, % 20'si Katolik ve Protestan'dır, % 7'lik bir kısmı da Müslüman, Yahudi ve diğer inançlara mensup kişilerden oluşmaktadır. Son 5 yılda ülke nüfusunda gözle görülür şekilde artış gözlemlenmektedir. Doğum oranı, 2008 yılının ilk üç ayında binde 10,5, ölüm oranı binde 14,7'dir. 2008 yılı verilerine göre yıl içinde gerçekleşen dış göç ise yaklaşık 4000 kişiden oluşmaktadır.

İdari Bölümler
Beyaz Rusya bir idari merkez ve 6 bölgeyi (Brest, Gomel, Grodno, Mogilev, Vitebsk, Minsk) içinde barındırmaktadır. Ülkede 102 şehir, 109 şehir tipi yerleşim yeri bulunmaktadır.

1919'dan bu yana ülkenin başkenti olan Minsk, ülkenin ulaşım, siyasi, ekonomi, kültür ve bilim merkezidir. Şehir, Svisloç ırmağı kıyısında yer alır. Minsk'te 1 milyon 900 bin kişi yaşamaktadır.

Gomel nüfus bakımından Minsk'ten sonra ikinci büyük şehirdir. Ülkenin güneydoğusunda yer alan Gomel 501 bin kişilik nüfusa sahiptir.

400 bin nüfuslu Mogilev şehri, Dnieper Nehri kıyısında yer alan ülkenin nüfus yoğunluğu bakımından üçüncü büyük şehridir.

Brest şehri ise 315 bin kişilik nüfusa sahiptir. Şehir Beyaz Rusya'nın güneybatısında, Polonya sınırında yer almaktadır.

Devlet Yönetimi
Beyaz Rusya demokratik, sosyal, hukuk devleti yönetim anlayışını benimsemiştir. Bünyesinde yasama, yürütme, yargı organlarını barındırır. Ülkenin yönetim şekli başkanlık tipi cumhuriyettir. Yürütme erkinin ve devletin başı, her beş yılda bir seçilen devlet başkanıdır. Devlet başkanı, diğer devletler ve uluslararası örgütlerle olan ilişkilerde ülkenin temsilcidir. Aynı zamanda ordunun başkomutanıdır.

İlk devlet başkanı seçimleri 10 Temmuz 1994 yılında yapılmış, seçimi Aleksandr Lukaşenko kazanmıştır. Daha sonra yapılan 2001 ve 2006 (ülke parlamentosu Lukaşenko'nun tekrar seçilebilmesi için anayasa değişikliği yapmıştır) seçimlerinden de başarıyla çıkan Lukaşenko 2009 yılı itibariyle görevini sürdürmektedir.

Başbakan, bakanlar ve diğer devlet organlarının temsilcilerinden oluşan millet meclisi, devlet başkanıyla yönetim erkini oluşturmaktadır. Ülkede yasama erki iki kanattan oluşan bir parlamentoya sahiptir. Parlamentonun alt kanadında Temsilciler Meclisi, üst kanadında ise Cumhuriyet Senatosu bulunmaktadır. Parlamentonun yetki süresi 4 yıldır. Temsilciler Meclisi 110 milletvekilinden oluşurken, milletvekili seçimi genel, serbest, eşit, doğrudan, genel oy hakkı esasında gizli oylamayla gerçekleşmektedir. Ülke yönetim kanadından oluşan Cumhuriyet Senatosu 56 üyeden oluşmaktadır. Her bölgeden 8'er üye seçilmekte, kalan 8 üye ise devlet başkanı tarafından belirlenmektedir.

Yargı erki mahkemelere aittir; yargı sistemi devlet ilkeleri doğrultusunda oluşur. Adalet, davalarda tarafların sağlam ve eşitlik ilkesi ile sağlanmaktadır. Anayasa ile ilgili konular Anayasa Mahkemesinin sorumluluğu altındadır.

Ekonomik Durum
Beyaz Rusya, Eski Sovyetler Birliği ülkeleri arasında en gelişmiş sanayi ve tarım ülkelerinden birisiydi. Günümüzde de, trikotaj, deri ayakkabı gibi üretim alanlarında adından söz ettirmektedir.

Ülkenin Para birimi Beyaz Rusya Rublesidir. Beyaz Rusya'nın sosyal durumu dengeli seyrederken işsizlik oranı %2'dir. Kişi başına düşen geliri 2007 yılı itibariyle 4608 dolar civarındadır. 2008 yılının ilk 10 ayında ise GSYH ,7 oranında artmış, bu rakamlar ile Beyaz Rusya BDT ülkeleri arasında Azerbaycan'dan sonra en yüksek büyüme oranını gösteren ülke olmuştur.

Geniş orman alanları nedeniyle ağaç işleme sanayinin büyük gelişme potansiyeli vardır. Ayrıca, Rusya, Ukrayna ve Polonya arasındaki coğrafi konumu ile bağlantılı olarak karayolu ulaşımı ve taşımacılığında önemli bir yere sahiptir.

Bunların dışında, tarım için oldukça kıymetli bir ürün olan potas tuzunun hammadde kaynaklarına sahiptir ve bu ürünü dünyanın birçok ülkesine ihraç eder. Potas tuzu ve rafine petrol ürünlerinden elde edilen gelir, ülke bütçesine önemli ölçüde katkı sağlar.

Beyaz Rusya'nın tarım üretimi çok yönlüdür. Kişi başına yaklaşık 1056 kg. kadar düşen patates üretimi ile BDT ülkeleri arasında ilk sırada yer alır. Tahıl üretiminde kişi başına yaklaşık 550 kg. miktarla Kazakistan'dan sonra 2. sıradadır. Keten ve şeker pancarı gibi tarım ürünleri de yetiştirilmektedir. Aynı zamanda ülkede et-süt hayvancılığı ve tavukçuluk da gelişmiştir.

Beyaz Rusya'nın ekonomide zayıf olduğu taraf, hidrokarbon kaynağının az olması nedeniyle petrolü dışarıdan temin etmesidir. Beyaz Rusya ihtiyacı olan petrolü Rusya'dan satın almaktadır. 2006 yılının sonlarına kadar, petrolü Rusya'dan, Rusya iç pazar fiyatıyla alıp diğer ülkelere dış pazar fiyatından satma ayrıcalığına sahip olan Beyaz Rusya, bu sayede önemli gelir elde etmiştir. Bu anlaşmanın iptal edilmesinden sonra ülke ekonomisinde durgunluk yaşanmıştır.

Bunun dışında demir cevheri ve kömür kaynakları da azdır.

Ayrıca, yaşanılan Çernobil felaketinin yaralarının sarılması da ülke bütçesine yıllardır büyük yük olmuştur.

Beyaz Rusya'nın en önemli dış ticaret ortakları arasında Rusya ilk sırada yer almaktadır. İhracatta Rusya'yı Ukrayna, Litvanya, Letonya takip eder; ithalat yapılan ülkeler ise Almanya, Ukrayna ve Polonya'dır. En önemli ihracat ürünleri arasında makine, yer altı kaynakları, tekstil gösterilirken; ithalat ürünleri arasında ise; enerji ve metal ürünleri vardır.

Eğitim
Altı yaşından on dört yaşına kadar olan sekiz yıllık ilköğretim zorunludur.

Çok yüksek okuma-yazma oranına sahip ülkede üniversitelere giriş, her üniversite tarafından ayrı olarak yapılan sınavlarla mümkün olmaktadır. Yetim, engelli ve Çernobil felaketi kurbanlarına öncelik tanınır.

Beyaz Rusya'da 41 yüksek eğitim kurumu bulunmaktadır. Bu yüksek eğitim kurumları ağırlıklı olarak ekonomi, pedagoji, ziraat, ulaştırma, teknik, tıp alanlarında eğitim vermektedir. Bunun dışında, ülkede ekonomi alanında eğitim veren 12 tane özel üniversite bulunmaktadır.

Yabancı uyruklu öğrenciler ile giriş sınavlarında başarısız olan Beyaz Rusyalı öğrenciler, ücret ödemek koşuluyla üniversiteler tarafından kabul edilebilirler.

Dış İlişkiler
Beyaz Rusya'nın dış politikasına bakıldığında Rusya'nın etkisi açık olarak görülmektedir. SSCB'nin dağılma sürecinde ve BDT'nin ilk kuruluş aşamalarında, Beyaz Rusya her zaman Rusya Federasyonu'nun yanında yer almıştır.

Beyaz Rusya Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko'nun 2005 yılı Aralık ayında yaptığı Çin ziyareti sırasında Beyaz Rusya'nın yakın zamanda Şanghay İşbirliği Örgütüne katılabileceklerini belirtilmiştir. 2008 Şanghay İşbirliği Örgütü Zirvesi'nde ise Beyaz Rusya'nın yakında örgüte gözlemci statüde üye olması kararlaştırılmıştır.

Beyaz Rusya-Türkiye İlişkileri
SSCB'nin dağılmasından sonra Beyaz Rusya farklı ülkelerle iş ortaklığı kurmaya başladı. 25 Mart 1992 yılında imzalanan ve 1 Kasım 1993'te yürürlüğe giren ‘Türkiye-Beyaz Rusya Ekonomik İşbirliği Protokolü’ bunlardan bir tanesidir.

Beyaz Rusya'nın Türkiye'ye ihraç ettiği ürünlerin başında taşıma araçları, potas, suni elyaf gelmektedir. Keten kumaş ve sentetik elyaf ticareti de önemli miktara ulaşmıştır. Türkiye, Beyaz Rusya'ya hammadde, tütün ve bor oksit gibi kimya sanayi ürünleri satmaktadır.

Beyaz Rusya-Türkiye arasındaki ilişkilerin gelişmesinde turizm sektörü gelecek vaat etmektedir. Her geçen sene Beyaz Rusya'dan Türkiye'ye gelen turist sayısı artmaktadır.

Ülkedeki önemli iş alanlarından birisi de inşaat sektörüdür. Türkiye-Beyaz Rusya arasında inşaat alanında işbirliğinin gelecekte hız kazanması beklenmektedir.

Beyaz Rusya elverişli coğrafi konumu, düşük ve kaliteli iş gücüyle Türk yatırımcılarının ilgisini çekmektedir. Bu bağlamda, yatırımların karşılıklı teşviki ve korunmasıyla ilgili olarak imzalanan ikili anlaşma, 20 Şubat 1997'de yürürlüğe girmiştir.

Beyaz Rusya'da Türk işadamları ve yatırımcıların ilgisini çekebilecek alanlar vardır. Örneğin, tarım ürünleri işleme alanları fazla gelişmemiştir. Et, süt ve tahıl ürünlerinin işlenmesi konularında yüksek teknolojiye sahip işletmelerin kurulmasına ihtiyaç vardır. Beyaz Rusya'nın ciddi miktarlarda ayçiçeği tohumu, ay çiçek yağı ve kuru baklagiller ithal ediyor olması da bu alandaki Türk üretici ve ihracatçılarının değerlendirebilecekleri bir konudur. Şüphesiz iki ülke arasındaki siyasi ve ticari ilişkilerin daha da gelişmesi bankacılık alanında da yeni oluşumlara fırsat yaratacaktır.

Beyaz Rusya Cumhuriyeti'nin Ankara'da Büyükelçiliği; İstanbul, İzmir, Adana, Antalya ve Bursa'da Fahri Konsoloslukları bulunmaktadır. Türkiye'nin ise Minsk'te Büyükelçiliği vardır.