Haberler

Rusya-Ukrayna Doğalgaz Anlaşması'nın Başarısı AB'ye Bağlı

22 Ekim 2014


Thomas Peter / Reuters. Ukrayna Enerji Bakanı Prodan, Eylül ayındaki görüşmelerden sonra düzenlenen basın toplantısında konuşuyor

Aleksandr Panin-20 Ekim 2014

Rusya ve Ukrayna Enerji Bakanları Avrupa Komisyonu ile Salı günü uzun soluklu doğalgaz anlaşmazlığına son vermek için masaya oturduğu saatlerde, gözler hem Ukrayna'ya finansman sağlayacak hem de kendi enerji güvenliğini sağlama alacak Avrupa Birlği'nde olacak.

Kışın yaklaşmasıyla birlikte, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Ukraynalı mevkidaşı Petro Poroşenko geçtiğimiz Cuma günü İtalya'nın Milano şehrinde, Haziran ayında yüksek fiyat tartışmaları ve birkaç milyarı aşan borç yüzünden kesilen doğalgaz akışının yeniden başlaması için bir ön anlaşmaya varmıştı.

Ancak anlaşmanın geçerli olup olmayacağı ve Avrupa'nın enerji güvenliği ile ilgili kaygılarına yanıt verip vermeyeceği henüz belli değil. Ukrayna ve Rusya arasında, 2006 ve 2009 yıllarındaki fiyat anlaşmazlığından kaynaklanan AB'ye doğalgaz sevkiyatındaki aksamalara benzer bir durumla yeniden karşı karşıya kalınabilir. Ukrayna'nın Avrupa'ya gitmesi beklenen doğalgazın kendi sınırları içerisinden geçen boruhatları aracılığıyla alması durumunda, Rusya Avrupa'ya giden aynı miktardaki doğalgazdan kesinti yapacağını daha önceki açıklamalarında dile getirmişti..

100 Dolar Meselesi

Ukrayna'ya doğalgaz akışı Haziran ayında Rusya'nın bin metreküp doğalgaz için istediği 485 dolarlık fiyatın ödenmesinde zorluk çekildiği için kesilmişti. Aynı dönemde doğalgaz Avrupa'ya 385 dolardan satılıyordu. Şubat aynıdaki gösterilerin ardından görevinden alınan Ukrayna eski Devlet Başkanı Viktor Yanukoviç ve Vladimir Putin ise 268 dolardan anlaşmışlardı.

Rusya, Milano'da yapılan görüşmelerde gelecek yılın Mart ayına kadar bin metre küp başına 100 dolar azaltarak 385 dolara indirmeyi ve Ukrayna'nın 5,3 milyar dolar doğalgaz borcunu “birkaç milyar” azaltmayı kabul ederek taleplerini yumuşattı. Ayrıca Putin, teslimattan önce yapılması şartıyla ilk ödemenin 2 milyar dolardan 1,4 milyar dolara indirilmesini de kabul etti.

Cumartesi günü basın mensuplarına yaptığı açıklamada Poroşenko Ukrayna'nın doğalgaz alacağını belirtti.

Rusya Enerji Bakanı Aleksandr Novak da kış için yapılacak geçici gaz tedariği için tarafların ön ödeme koşulları ile ödeme takvimini içeren başlıca konularda anlaştığını açıkladı. 

Ancak ortada hala soru işaretleri var: indirimlere rağmen, krizin vurduğu Ukrayna, geçmişteki borçlarını ve yeni  faturayı ödeyecek parayı nereden bulacak?

Milano'daki basın toplantısında konuşan Putin, Avrupa Komisyonu'nu Ukrayna'ya yardım etmeye çağırdı. Ön ödemeleri yapmadığı takdirde Ukrayna'ya Rus doğalgazının verilmeyeceğini belirten Putin, Avrupa'nın kredilerini arttırması gerektiğini dile getirdi.

Başarı Şansı Var Mı?

Moskova merkezli danışmanlık şirketi Ulusal Enerji Güvenliği Fonu müdürü Konstantin Simonov, Çarşamba günü nihai bir anlaşmaya varılabileceğinden şüpheli.

“Üç hafta önce (Berlin'de yapılan son doğalgaz görüşmelerinde) Rusya, AB ve Ukrayna, Cuma günü yapılan anlaşmadaki şartlar üzerinde zaten anlaşmıştı. Ancak bir yanlış anlaşılma sonucunda Ukrayna Enerji Bakanı Yuriy Prodan ve Başbakanı Yatsenyuk anlaşmayı kabul etmedi,” diyen Simonov, Çarşamba günkü anlaşmanın kaderinin de aynı olacağı yorumunun yapılabileceğini sözlerine ekledi.

Eylül'de yapılan üçlü doğalgaz görüşmelerinden sonra Avrupa Birliği Enerji Komiseri Günter Oettinger Ukrayna'nın bu yılın sonunda borcun 3.1 milyar dolarlık kısmını ödeyeceğini kabul ettiğini ifade etmişti. Rusya tarafı da Ukrayna'nın borcunu ödediği takdirde gaz akışının devam edeceğini açıklamıştı. Ancak Prodan, paranın gelecek yıl yapılacak ön ödeme için ayrıldığını söyleyerek anlşamayı kabul etmedi.

Yapılan çelişkili açıklamalara bakılırsa Ukraynalı yüksek düzeydeki hükümet yetkilileri arasında bir fikir birliği bulunmadığını söyleyen Simonov, Ukrayna içindeki fikir ayrılıklarının, doğalgaz anlaşmasının önüne finansman yokluğundan daha ciddi engeller çıkarabileceğini ifade etti.

Ancak, ABD'de bulunan Doğu Avrupa Doğalgaz Analizi Danışmanlık Kurumu müdürü Mikail Korçemkin ise nihai anlaşmanın Salı günü imzalanacağını umduğunu belirtti. Ancak analiste göre anlaşmanın, Avrupa'ya Ukrayna üzerinden transit geçecek gazın güvenliğini sağlamayacağını ve Moskova'nın vanaları kapatmak için hala birtakım sebepler bulabileceğini de sözlerine ekledi. 

Kaynak